(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 020

॥ శ్రీః ॥
4.20. అధ్యాయః 020
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
విరాటేన కీచకస్య దండాప్రయోగాద్రుష్ట్యా ద్రౌపద్యా తంప్రత్యుపాలంభనం ॥ 1 ॥
యుధిష్ఠిరేణ ద్రౌపద్యాః సాంత్వనం ॥ 2 ॥
ద్రౌపద్యాఽజ్ఞానాదివ స్వశోకహేతుం పృచ్ఛంతీం సుదేష్ణాంప్రతి గంధర్వైః కీచకవధస్య భావిత్వకథనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 4-20-0x(3068)(28991)
ఏవం విలపమానాయాం పాంచాల్యాం మత్స్యపుంగవః।
అశక్తః కీచకం తత్ర శాసితుం బలదర్పితం ।
విరాటరాజః మూతం తు సాంత్వేనైవ న్యవారయత్ ॥ 1 ॥ 4-20-1(28992)
కీచకం మత్స్యరాజేన కృతాగసమనిందితా।
నాపరాధానురూపేణ దండేన ప్రతిపాదితం ॥ 2 ॥ 4-20-2(28993)
పాంచాలరాజస్య సుతా దృష్ట్వా సురసుతోపమా।
ధర్మజ్ఞా వ్యవహారాణాం కీచకే కృతకిల్బిషే ।
పునః ప్రోవాచ రాజానం స్మరంతీ ధర్మముత్తమం ॥ 3 ॥ 4-20-3(28994)
సంప్రేక్ష్య చ వరారోహా సర్వాంస్తత్ర సభాసదః।
రాజానువర్తనపరాన్కీచకం చ కృతాగసం।
విరాటం చాహ పాంచాలీ దుఃఖేనావిష్టచేతనా ॥ 4 ॥ 4-20-4(28995)
న రాజన్రాజవత్కించిత్సమాచరసి కీచకే।
దస్యూనామివ తే ధర్మో న సత్సు పరివర్తతే॥ 5 ॥ 4-20-5(28996)
న కీచకః స్వధర్మస్థో న చ మత్స్యః కథంచన।
సభాసదోఽప్యధర్మజ్ఞా య ఇమం పర్యుపాసతే॥ 6 ॥ 4-20-6(28997)
న ధర్మం కీచకో వేత్తి రాజభృత్యాస్తథైవ చ।
న రాజా వినయం బ్రూతే అమాత్యాశ్చ న జానతే ॥ 7 ॥ 4-20-7(28998)
నోపాలభే త్వాం నృపతే విరాటం నృపసంసది।
నాహమేతేన యుక్తా వై హంతుం మాత్స్య తవాంతికే ॥ 8 ॥ 4-20-8(28999)
సభాసదస్తు పశ్యంతు కీచకం ధర్మలంఘినం।
విరాటనృపతే పశ్య మామనాథామనాగసం ॥ 9 ॥ 4-20-9(29000)
న సామ ఫలతే దుష్టే దుష్టే దండః ప్రయుజ్యతే ॥ 10 ॥ 4-20-10(29001)
అదండ్యాందండయన్రాజా దండ్యాంశ్చైవాప్యదండయన్।
స రాజా న భవేల్లోకే రాజశబ్దస్య భాజనం ॥ 11 ॥ 4-20-11(29002)
దీనాంధకృపణాశక్తపంగుకుబ్జజడాదికాన్।
అనాథబాలవృద్ధాంశ్చ పురుషాన్వా స్త్రియోఽపి వా ।
దుష్టచోరాభిభూతాంశ్చ పాలయేదవనీపతిః ॥ 12 ॥ 4-20-12(29003)
అనాథానాం చ నాథః స్యాదపితౄణాం పితా నృపః ।
మాతా భవేదమాతౄణామగురూణాం గురుర్భవేత్।
అగతీనాం గతీ రాజా నృణాం రాజా పరాయణం ॥ 13 ॥ 4-20-13(29004)
విశేషతః పరైర్దుష్టైః పరామృష్టం నరోత్తమః।
స్త్రియం సాధ్వీమనాథాం చ పాలయేత్స్వసుతామివ ॥ 14 ॥ 4-20-14(29005)
త్వద్గృహావసతిం రాజన్నేతావత్కాలపర్యయం।
అధికాం త్వత్సుతాయాశ్చ పశ్య మాం కీచకాహతాం ॥ 15 ॥ 4-20-15(29006)
విరాట ఉవాచ। 4-20-16x(3069)
పరోక్షం నాభిజానామి విగ్రహం యువయోరహం।
అర్థతత్త్వమవిజ్ఞాయ కిం స్యాదకుశలం మమ ॥ 16 ॥ 4-20-16(29007)
ద్రౌపద్యువాచ। 4-20-17x(3070)
యేషాం న వైరీ స్వపితి పదా భూమిముపస్పృశన్।
తేషాం మాం మానినీం భార్యాం సూతపుత్రః పదాఽవధీత్ ॥ 17 ॥ 4-20-17(29008)
యే చ దద్యుర్న యాచేయుర్బ్రహ్మణ్యాః సత్యవాదినః।
యేషాం దుందుభినిర్ఘోషో జ్యాఘోషః శ్రూయతే భృశం।
తేషాం మాం దయితాం భార్యాం సూతపుత్రః పదాఽవధీత్ ॥ 18 ॥ 4-20-18(29009)
తేజస్వినస్తథా క్షాంతా బలవంతశ్చ మానినః।
మహేష్వాసా రణే శూరా గర్వితా మానతత్పరాః।
తేషాం మాం మానినీం భార్యాం సూతపుత్రః పదాఽవధీత్ ॥ 19 ॥ 4-20-19(29010)
సర్వలోకమిమం హన్యుర్యది క్రుద్ధా మహాబలాః।
తేషాం మాం దయితాం భార్యాం సూతపుత్రః పదాఽవధీత్ ॥ 20 ॥ 4-20-20(29011)
యేషాం నాస్తి సమః కశ్చిద్వీర్యే సత్యే బలే దమే।
తేషాం మాం దయితాం భార్యాం సూతపుత్రః పదాఽవధీత్ ॥ 21 ॥ 4-20-21(29012)
యేషాం న సదృశః కశ్చిద్ధనాద్యైర్భువి మానవః।
తేషాం మాం దయితాం భార్యాం సూతపుత్రః పదాఽవధీత్ ॥ 22 ॥ 4-20-22(29013)
తవాగ్రతో విశేషేణ ప్రజానాం చ హితైషిణః।
పశ్యతో నిహతా రాజంస్తేనేహ జగతీపతే ॥ 23 ॥ 4-20-23(29014)
శరణం యే ప్రపన్నానాం భవంతి శరణార్థినాం।
చరంతి లోకే ప్రచ్ఛన్నాః క్వను తేఽద్య మహాబలాః ॥ 24 ॥ 4-20-24(29015)
కథం తే సూతపుత్రేణ వధ్యమానాం ప్రియాం సతీం।
మర్షయంతి యథా క్లీబా బలవంతోఽతితేజసః ॥ 25 ॥ 4-20-25(29016)
క్వను తేషామమర్షశ్చ వీర్యం తేషాం చ తద్బలం।
న పరీప్సంతి యే భార్యాం వధ్యమానాం దురాత్మానా ॥ 26 ॥ 4-20-26(29017)
మయాఽపి శక్యం కిం కర్తుం విరాటే ధర్మదూషణే।
మాం మర్షంయతి యః పశ్యన్వధ్యమానామనాగసం ॥ 27 ॥ 4-20-27(29018)
ధర్మో విద్ధో హ్యధర్మేణ సభాం యత్రోపతిష్ఠతి।
న చేద్విశల్యః క్రియతే సర్వే విద్ధాః సభాసదః ॥ 28 ॥ 4-20-28(29019)
యత్ర ధర్మో హ్యధర్మేమ సత్యం యత్రానృతేన చ।
హన్యతే ప్రేక్షమాణానాం హతాస్తత్ర సభాసదః ॥ 29 ॥ 4-20-29(29020)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-20-30x(3071)
తస్యాస్తత్కృపణం శ్రుత్వా సైరంధ్ర్యాః పరిదేవితం।
తతః సభ్యాస్తు తే సర్వే భూయః కృష్ణామపూజయన్।
సాధుసాధ్వితి చాప్యాహుః కీచకం చాప్యగర్హయన్ ॥ 30 ॥ 4-20-30(29021)
కేచిత్కృష్ణాం ప్రశంసంతి కేచిన్నిందంతి కీచకం।
కేచిన్నిందంతి రాజానం కేచిద్దేవీం చ తాం నరాః ॥ 31 ॥ 4-20-31(29022)
సభ్యా ఊచుః । 4-20-32x(3072)
యస్యేయం చారుసర్వాంగీ భార్యా స్యాదాయతేక్షణా।
పరో లాభశ్చ తస్య స్యాన్న స శోచేత్కదాచన ॥ 32 ॥ 4-20-32(29023)
యస్యా గాత్రం శుభం పీనం ముఖం జయతి పంకజం।
గతిర్హంసం స్మితం కుందం సౌషా నార్హతి పద్వధం ॥ 33 ॥ 4-20-33(29024)
ద్వాత్రింశద్దశనా యస్యాః శ్వేతా మాంసనిబంధనాః।
స్నిగ్ధాశ్చ మృదవః కేశాః సైషా నార్హతి పద్వధం ॥ 34 ॥ 4-20-34(29025)
పద్మం చక్రం ధ్వజం శంఖం ప్రాసాదో మకరస్తథా।
యస్యాః పాణితలే సంతి సైషా నార్హతి పద్వధం ॥ 35 ॥ 4-20-35(29026)
ఆవర్తాః ఖలు చత్వారః సర్వే చైవ ప్రదక్షిణాః ।
సమం గాత్రం శుభం స్నిగ్ధం యస్యా నార్హతి పద్వధం ॥ 36 ॥ 4-20-36(29027)
అచ్ఛిద్రహస్తపాదా చ అచ్ఛిద్రదశనా చ యా।
కన్యా కమలపత్రాక్షీ కథమర్హతి పద్వధం ॥ 37 ॥ 4-20-37(29028)
సేయం లక్షణసంపన్నా పూర్ణచంద్రనిభాననా।
సురూపిణీ సువదనా నేయం యోగ్యా పదా వధం ॥ 38 ॥ 4-20-38(29029)
దేవదేవీవ సుభగా శక్రదేవీవ శోభనా।
అప్సరా ఇవ సారూప్యాన్నేయం యోగ్యా పదా వధం ॥ 39 ॥ 4-20-39(29030)
ఇతి స్మాపూజసంస్తత్ర కృష్ణాం ప్రేక్ష్య సభాసదః ॥ 40 ॥ 4-20-40(29031)
సా వినిఃశ్వస్య సుశ్రోణీ భూమావంతర్ముఖీ స్థితా।
తూష్ణీమాసీత్తదా దృష్ట్వా వివక్షంతం యుధిష్ఠిరం ॥ 41 ॥ 4-20-41(29032)
యుధిష్ఠిరస్య కోపాత్తు లలాటే స్వేద ఆస్రవత్।
అబ్రవీద్ధర్మపుత్రోఽథ సైరంధ్రీం మహిషీం ప్రియాం ।
కృష్ణాం తత్ర నృపాభ్యాశే పరివ్రాజకరూపధృత్ ॥ 42 ॥ 4-20-42(29033)
గచ్ఛ సైరంధ్రి మా భైస్త్వం సుదేష్ణాయా నివేశనం ।
రాజా హ్యయం ధర్మశీలో విరాటః పరలోకభీః ।
యతస్త్వాం న పరిత్రాతి సత్యే ధర్మపథే స్థితః ॥ 43 ॥ 4-20-43(29034)
భర్తారమనురుంధంత్యః క్లిశ్యంతే వీరపత్నయః।
శుశ్రూషయా క్లిశ్యమానాః పతిలోకం జయంత్యుత ॥ 44 ॥ 4-20-44(29035)
మన్యే న కాలః క్రోధస్య పశ్యంతి పతయస్తవ।
తేన త్వాం నాభిధావంతి గంధర్వాః సూర్యవర్చసః ॥ 45 ॥ 4-20-45(29036)
శ్రూయంతాం తే సుకేశాంతే మోక్షధర్మాశ్రయాః కథాః।
యథా ధర్మః కులస్త్రీణాం దృష్టో ధర్మానురోధనాత్ ॥ 46 ॥ 4-20-46(29037)
నాస్తి యజ్ఞః స్త్రియాః కశ్చిన్న శ్రాద్ధం నాప్యుపోషణం।
యా తు భర్తారి శుశ్రూషా సా స్వర్గాయాభిజాయతే ॥ 47 ॥ 4-20-47(29038)
పితా రక్షతి కౌమారే భర్తా రక్షతి యౌవనే।
పుత్రస్తు స్థావిరే భావే న స్త్రీ స్వాతంత్ర్యమర్హతి ॥ 48 ॥ 4-20-48(29039)
భీరు భర్తృభయాత్పత్న్యో న క్రుధ్యంతి కదాచన।
బహుభిశ్చ పరిక్లేశైరవజ్ఞాతాశ్చ శత్రుభిః ।
అనన్యభావాః శుద్ధాశ్చ పుణ్యలోకం జయంత్యుత ॥ 49 ॥ 4-20-49(29040)
న క్రోధకాలం నియతం పశ్యంతి పతయస్తవ।
న క్రుద్ధాన్ప్రతియాయాద్వై పతీంస్తే వృత్రహా అపి।
తేన త్వాం నాభిధావంతి గంధర్వాః కామరూపిణః ॥ 50 ॥ 4-20-50(29041)
యది తే సమయః కశ్చిత్కృతో హ్యాయతలోచనే।
తం స్మరస్వ క్షమాశీలే క్షమా ధర్మో హ్యనుత్తమః ॥ 51 ॥ 4-20-51(29042)
క్షమా ధర్మః క్షమా సత్యం క్షమా దానం క్షమా తపః।
క్షమావతామయం లోకః పరలోకః క్షమావతాంం ॥ 52 ॥ 4-20-52(29043)
ద్వ్యంశినో ద్వాదశాంగస్య చతుర్వింశతిపర్వణః।
కస్త్రిషష్ఠిశతారస్య మాసోనస్యాక్షమీ భవేత్॥ 53 ॥ 4-20-53(29044)
గచ్ఛ సైరంధ్రి గంధర్వాః కరిష్యంతి తవ ప్రియం।
వ్యపనేష్యంతి తే దుఃఖం యేన తే విప్రియం కృతం ॥ 54 ॥ 4-20-54(29045)
ఇత్యేవముక్తే తిష్ఠంతీం పునరేవాహ ధర్మరాట్।
విఘ్నం కరోషి వై భద్రే దీవ్యతాం రాజసంసది ॥ 55 ॥ 4-20-55(29046)
తస్మాత్త్వమపి సుశ్రోణి శైలూషీవ విభాసి నః।
ఏవముక్తా తు సా భర్త్రా సముద్వీక్ష్యాబ్రవీదిదం ॥ 56 ॥ 4-20-56(29047)
సత్యముక్తం త్వయా విద్వఞ్శైలూషీం విద్ధి మాం పునః।
శైలూషకస్య తస్యాహం యేషాం జ్యేష్ఠోఽక్షకోవిదః ॥ 57 ॥ 4-20-57(29048)
ఏవముక్త్వా వరారోహా పరిమృజ్యాననం శుభం।
కేశాన్విముక్తాన్సంయంయ రుధిరేణ సముక్షితాన్ ॥ 58 । 4-20-58(29049)
పాంసుకుంఠితసర్వాంగీ గజరాజవధూరివ।
ప్రతస్థే నాగనాసోరూర్భర్తురాజ్ఞాయ శాసనం ॥ 59 ॥ 4-20-59(29050)
విముక్తా మృగశావాక్షీ నిరంతరపయోధరా।
ప్రభా నక్షత్రరాజస్య కాలమేఘైరివావృతా ॥ 60 ॥ 4-20-60(29051)
యస్యార్థే పాండవేయాస్తు త్యజేయురపి జీవితం।
తాం తే దృష్ట్వా తథా కృష్ణాం క్షమిణో ధర్మచారిణః।
సమయం నాతివర్తంతే వేలామివ మహోదధిః ॥ 61 ॥ 4-20-61(29052)
సా ప్రవిశ్య ప్రవేపంతీ సుదేష్ణాయా నివేశనం।
రుదంతీ చారుసర్వాంగీ తస్యాస్తస్థావథాగ్రతః ॥ 62 ॥ 4-20-62(29053)
తామువాచ విరాటస్య మహిషీ శాఠ్యమాస్థితా।
కిమిదం పద్మసంకాశం సుదంతోష్ఠాక్షినాసికం ॥ 63 ॥ 4-20-63(29054)
రుదంత్యా అవమృష్టాస్రం పూర్ణేందుసమవర్చసం।
బింబోష్ఠం కృష్ణతారాభ్యామత్యంతరుచిరప్రభం।
నయనాభ్యామజిహ్యాభ్యాం ముఖం తే ముంచతే జలం ॥ 64 ॥ 4-20-64(29055)
కస్త్వాఽవధీద్వరారోహే కస్మాద్రోదిషి శోభనే।
కో విప్రయుజ్యతే దారైః సపుత్రైః సహబాంధవైః ॥ 65 ॥ 4-20-65(29056)
కస్యాద్య రాజా కుపితో వధమాజ్ఞాపయిష్యతి।
బ్రూహి కిం తే ప్రియం కర్మ కం త్యజే ఘాతయామి వా ॥ 66 ॥ 4-20-66(29057)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-20-67x(3073)
తాం నిఃశ్వస్యాబ్రవీత్కృష్ణా జానంతీ నామ పృచ్ఛసి।
భ్రాతుస్త్వం మామనుప్రేష్య కిమేవం హి వికత్థసే ॥ 67 ॥ 4-20-67(29058)
కీచకో మాఽవధీత్తత్ర సురాహారీమితోగతాం।
సభాయాం పశ్యతో రాజ్ఞో యథా వై నిర్జనే వనే ॥ 68 ॥ 4-20-68(29059)
సుదేష్ణోవాచ। 4-20-69x(3074)
ఘాతయామి సుదంతోష్ఠి కీచకం యది మన్యసే।
భ్రాతా యద్యేష మే వ్యక్తం యోఽతీతో ధర్మచారిణీం।
యస్త్వాం కామాభిభూతాత్మా దుర్లభామవమన్యతే ॥ 69 ॥ 4-20-69(29060)
ద్రౌపద్యువాచ। 4-20-70x(3075)
అద్యైవ తం హనిష్యంతి యేషామాగస్కరో హి సః।
మన్యేఽహమద్య వా శ్వో వా పరలోకం గమిష్యతి ॥ 70 ॥ 4-20-70(29061)
భ్రాతుః ప్రయచ్ఛ త్వరితా జీవచ్ఛ్రాద్ధం త్వమద్య వై।
సుహృష్టం కురు వై చైనం నాసూన్మన్యే ధరిష్యతి ॥ 71 ॥ 4-20-71(29062)
తేషాం హి మమ భర్తౄణాం పంచానాం ధర్మచారిణాం।
ఏకో దుర్ధషణోఽత్యర్థం బలే చాప్రతిమో భువి ॥ 72 ॥ 4-20-72(29063)
నిర్మనుష్యమిమం లోకం కుర్యాత్క్రుద్ధో నిశామిమాం।
న స సంక్రుధ్యతే తావద్గంధర్వః కామరూపధృత్ ॥ 73 ॥ 4-20-73(29064)
నూనం జ్ఞాస్యతి యావద్వై మమైతత్పాదఘాతనం।
తత్క్షణాత్కీచకః పాపః సపుత్రభ్రాతృబాంధవః।
వినశిష్యతి దుష్టాత్మా యథా దుష్కృతకర్మకృత్ ॥ 74 ॥ 4-20-74(29065)
అపి చైతత్పురా ప్రోక్తం నిపుణైర్మనుజోత్తమైః।
ఏకస్తు కురుతే పాపం కాలపాశవశం గతః।
నీచేనాత్మాపరాధేన కులం తేన వినశ్యతి ॥ 75 ॥ 4-20-75(29066)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-20-76x(3076)
సుదేష్ణామేవముక్త్వా తు సైరంధ్రీ దుఃఖమోహితా।
కీచకస్య వధార్థాయ వ్రతదీక్షాముపాగమత్ ॥ 76 ॥ 4-20-76(29067)
అభ్యర్థితా చ నారీభిర్మానితా చ సుదేష్ణయా।
న చ స్నాతి న చాశ్నాతి న పాంసూన్పరిమార్జతి।
రుధిరక్లిన్నవదనా బభూవ మృదితేక్షణా ॥ 77 ॥ 4-20-77(29068)
తాం తథా శోకసంతప్తాం దృష్ట్వా ప్రరుదితాం స్త్రియః।
కీచకస్య వధం సర్వా మనోభిశ్చ శశంసిరే ॥ 78 ॥ ॥ 4-20-78(29069)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి కీచకవధపర్వణి వింశోఽధ్యాయః ॥ 20 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.